ҚР заңнамасы және мемлекеттік сынамалық таңба
Қазақстан Республикасында зергерлік әшекейлерді сатып алу, сату және бағалау ҚР «Бағалы металдар мен бағалы тастар туралы» Заңымен қатаң реттеледі. Заңнамалық нормаларға сәйкес, Қазақстан аумағында өткізілетін алтыннан, күмістен, платинадан және палладийден жасалған барлық зергерлік және тұрмыстық бұйымдар міндетті түрде сарапталуға (апробациялануға) және таңбалануға жатады.
Бағалы металдың түпнұсқалығының және мәлімделген сынамаға сәйкестігінің басты кепілі — Қазақстан Республикасының Бірыңғай сынамалық таңбасы. Мемлекеттік бедертаңбаның болуы сатып алушылардың құқықтарын қорғайды және Астана, Алматы, Шымкент және ҚР басқа қалаларының сатып алу орындары мен ломбардтарына бағалы заттарды тапсыру кезінде мәмілелердің ашықтығын қамтамасыз етеді.
Барыс басы бейнеленген таңба қалай көрінеді және неден тұрады
Қазақстанның ресми сынамалық бедертаңбасы арнайы пішіндегі микроскопиялық рельефті немесе лазерлік таңбалау болып табылады (көбінесе алтын үшін қалақша немесе күміс үшін овал түрінде). Контур ішінде үш міндетті элемент орналасады:
- Қар барысының (барыстың) басы бейнесі: ҚР уәкілетті аккредиттелген ұйымы жүргізген сынамалық талдаудың түпнұсқалығын растайтын Қазақстан Республикасының ұлттық символы. Ескі шығарылымдарда ақбөкеннің немесе солярлық белгінің бейнесі бар бедертаңбалар да кездескен.
- Сынамалық зертхана шифры: Бұйымға сараптама мен апробация жүргізген нақты уәкілетті ұйымды немесе өңірді білдіретін әріптік код.
- Сынаманың үш таңбалы саны: Қорытпаның 1000 грамындағы таза алтынның грамм мөлшерін білдіретін сандық көрсеткіш (мысалы, алтын үшін 585, 750, 999 немесе күміс үшін 925).
Мемлекеттік сынамалық таңбаның қасында Қазақстанның зергерлік зауыттары мен шеберханалары атаулы бедертаңбаны (именник) — шығарылған жылының шифры мен зергерлік кәсіпорынның әріптік кодын қамтитын өндірушінің жеке бедертаңбасын соғуға міндетті.
Қазақстанның сынамалық таңбасы шетелдік баламалардан несімен ерекшеленеді
Қазақстанның зергерлік нарығында басқа елдерден әкелінген әшекейлер де көптеп ұсынылған. Бедертаңбалардағы айырмашылықтарды түсіну бұйымның шығу тегін анықтауға көмектеседі:
| Ел / Дәуір | Таңбадағы негізгі белгі | Тамғалау ерекшеліктері |
|---|---|---|
| Қазақстан Республикасы (ҚР) | Барыс басының контуры + зертхана шифры | Үш таңбалы сынама (585, 750), ҚР қатаң бақылауы |
| КСРО (кеңестік кезең) | Орақ пен балғасы бар бес бұрышты жұлдыз | Жиі 583 сынамасы, терең механикалық бедертаңба |
| Ресей Федерациясы (РФ) | Көкөшник киген қыз профилі | Үш таңбалы метрикалық сынама (585, 750) |
| Түркия және Италия (Импорт) | Мемлекеттік белгі жиі болмайды | «585» немесе «14K» бедертаңбасы фабрикамен мемлекеттік бақылаусыз соғылады |
Егер алтын бұйымда сынамалық таңба болмаса не істеу керек?
Барыс басы бар бедертаңбаның болмауы — қазақстандықтардың әшекейлерді «қолдан» сатып алғанда немесе ломбардқа өткізгенде тап болатын жиі проблемасы. Таңбаның болмауының негізгі себептері:
- ҚР-да апробациядан өтпей шетелден кіргізілуі: Жеке тұлғалар Түркиядан, БӘӘ-ден, Италиядан немесе Таиландтан кіргізген бұйымдарда қазақстандық таңбасыз тек зауыттық атаулы штамп («14K» немесе «585») болады.
- Жеке шеберханада тапсырыспен жасалуы: Жеке зергерлер дайын бұйымды аккредиттелген сынамалық палатаға апробацияға әрдайым тапсыра бермейді.
- Жөндеу кезінде мүжілуі немесе ажарлануы: Жүзікті таррытқанда, құлыпты ауыстырғанда немесе бірнеше рет тегістегенде микроскопиялық таңба жуқарып немесе толығымен өшіп кетуі мүмкін.
- Жасанды бұйым немесе алтындату: Бұйым жұқа алтын қабаты бар бижутериялық қорытпадан немесе жезден жасалған.
Таңба болмаған жағдайдағы қадамдық әрекеттер алгоритмі:
- Бұйымды аккредиттелген зертханаға апробацияға беріңіз: Сіз «Ұлттық сараптама және сертификаттау орталығы» АҚ-на (ҰССО) немесе Алматы не Астанадағы аккредиттелген сынамалық палатаға хабарласу арқылы ҚР ресми таңбасын соқтыра аласыз. Сарапшылар химиялық немесе XRF-талдау жүргізіп, ресми таңба басады.
- Ломбардқа өткізер алдында металды XRF-спектрометрде тексеріңіз: Қазақстанның заманауи сатып алу орындарында таңбаның болмауы бас тартуға себеп болмайды. Бағалаушы рентгенофлуоресцентті талдаудың көмегімен бірнеше секунд ішінде дәл сынаманы анықтайды.
Чек-лист: әшекей сатып алар алдында таңбаны қалай тексеру керек
- 10 есе үлкейтетін зергерлік лупаны пайдаланыңыз: барыс басы бар таңбаның шеттері анық және «бұлыңғырлықсыз» тегіс болуы тиіс.
- Екі бедертаңбаның болуын тексеріңіз: ҚР мемлекеттік таңбасы және өндірушінің атаулы бедертаңбасы.
- Тауарлық чекті және салмағы, сынамасы, атауы мен өндірушінің реквизиттері көрсетілген зауыттық бирканы талап етіңіз.
GTkz ақпараттық анықтамасы: Сайттың барлық талдамалық және анықтамалық материалдары тек танысу мақсатында дайындалған. Портал Қазақстан Республикасында зергерлік бұйымдарды сатуды, сатып алуды, кепілге алуды, апробациялауды немесе таңбалауды жүзеге асырмайды.
